Osoby z dysfunkcjami, które zechcą zapoznać się z informacjami na temat Exploseum,
zachęcamy do wejścia na stronę www.muzeum.bydgoszcz.pl/exploseum,
gdzie umieszczone zostały treści przygotowane
w oparciu o międzynarodowy standard WCAG 2.0

PRZEJDŹ DO STRONY

 

Choose language version
Exploseum DAG Fabrik Bromberg • Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy
Dzisiaj jest Piątek, 24 marca 2017
 

Ekspozycja

Efektem zainteresowania historią tajemniczych obiektów, wzmożonego zwłaszcza w ostatnich latach za sprawą bydgoskich środowisk miłośników techniki i wojskowości, była inicjatywa władz miejskich w kierunku zorganizowania placówki muzealno-turystycznej. Zadanie stworzenia skansenu architektury przemysłowej i trasy turystycznej na terenie tzw. NGL-Betriebstrefy produkcji nitrogliceryny powierzono Muzeum Okręgowemu im. Leona Wyczółkowskiego. Inicjatywa trafiła na listę projektów kluczowych Regionalnego Programu Operacyjnego województwa kujawsko-pomorskiego 2007-2011, umożliwiającego sfinansowanie przedsięwzięcia z funduszy Unii Europejskiej. W jednej z dwóch linii produkcyjnych nitrogliceryny powstało EXPLOSEUM – Centrum techniki wojennej DAG Fabrik Bromberg.

Inwestycja na terenie strefy NGL, mająca na celu stworzenie EXPLOSEUM, była prowadzona przez Urząd Miasta Bydgoszczy. Projekt architektoniczny wykonała gdyńska pracownia Kleczkowski – Architekt, zaś projekt koncepcyjny aranżacji przestrzeni ekspozycyjnej, którego podstawą merytoryczną był scenariusz Muzeum Okręgowego (Dział Architektury Przemysłowej) – warszawskie studio Stage & Design. Wykonawstwo robót budowlanych, projekt wykonawczy i wykonawstwo ekspozycji powierzono bydgoskiej firmie budowlanej Kontbud.

W pustych wnętrzach siedmiu budynków fabrycznych, ograbionych niegdyś z aparatury przez Armię Czerwoną, znajdują się ekspozycje muzealne, poświęcone zagadnieniom związanym z historią zakładów. Nowoczesne środki przekazu, oparte o ikonografię, multimedia i rozwiązania interaktywne, posłużyły do stworzenia opowieści o fabryce DAG Bromberg, produkcji niebezpiecznej nitrogliceryny, niewolniczej pracy tysięcy ludzi, konspiracji i sabotażu. Pozyskane z róźnych źródeł materiały posłużyły jako punkt wyjścia do stworzenia szczegółowego scenariusza merytorycznego, podziału tematycznego oraz koncepcji wizualnej ekspozycji.

Alfred Nobel

Opowieść o dziejach przedsiębiorstwa DAG rozpoczyna biografia założyciela firmy. W skład ekspozycji weszły m.in. portrety rodzinne oraz multimedialne drzewo genealogiczne poświęcone dynastii Noblów i ich współczesnym potomkom. Można się tez dowiedzieć, która z monet euro ma związek z postacią słynnego Szweda. Istotnym elementem tej części ekspozycji jest historia Nagrody Nobla, a w ramach prezentowanych wątków poznamy treść testamentu wynalazcy oraz mało znane polonica związane z tym najwyższym wyróżnieniem w nauce.

Dynamit Aktien-Gesellschaft

Prawie zupełnie nieznana w polskiej literaturze przedmiotu historia przedsiębiorstwa DAG została opracowana w oparciu o materiały zgromadzone dzięki kontaktom z badaczami niemieckimi. Na ekspozycji znajdują się m.in. akt notarialny założenia firmy z 1865 roku, plany i zdjęcia archiwalne wczesnych fabryk DAG, postaci związanych z wczesną historią firmy oraz wiele interesujących informacji historycznych.

DAG w latach 1933-1945

Najciemniejszy, a jednocześnie najbardziej lukratywny rozdział historii przedsiębiorstwa został zilustrowany za pomocą archiwalnych filmów, fotografii i dokumentów. Ekspozycję wzbogaciły współczesne zdjęcia pozostałości po dawnych fabrykach DAG oraz galeria zdjęć głównej siedziby we Frankfurcie.

DAG Bromberg

W zbiorach Muzeum Okręgowego znajduje się ponad tysiąc dokumentów i planów, przekazanych w 2009 przez prof. Johannesa Preussa z uniwersytetu w Moguncji. Wśród nich znajdują się materiały dotyczące zupełnie dotąd nieznanych aspektów i szczegółów funkcjonowania fabryki. Najciekawsze materiały, opatrzone tłumaczeniem i komentarzem historycznym, znalazły się na ekspozycji, pomyślanej jako linia chronologiczna zakładów. Uzupełnieniem całości jest wielkoformatowa mapa lotnicza fabryki z 1944 roku, a także projekty dokumentacji technicznej, przekazane przez Jarosława Butkiewicza.

Produkcja w DAG Bromberg

Multimedialna, interaktywna ekspozycja pozwoli na zapoznanie się z profilem produkcyjnym fabryki oraz wprowadzi w tajniki produkcji nitrogliceryny, wzbogacone galerią fotografii archiwalnych na temat produkcji nitrogliceryny w XIX wieku.

Historia broni i uzbrojenia

Kubatura największego z budynków strefy NGL – budynku denitracji kwasów – pozwala na szerokie omówienie historii broni i uzbrojenia. Podstawą ekspozycji są militaria, repliki broni, które zwiedzający może wziąć do ręki. Na ekspozycji znajdują się również makiety średniowiecznych makiet oblężniczych, multimedialne animacje, obrazujące zasadę ich działania oraz bogaty zbiór ikonografii wojennej, w tym kolekcja plakatów propagandowych z lat II wojny światowej.

Historia materiałów wybuchowych

Historia prochu czarnego oraz nowoczesnych materiałow wybuchowych XIX i XX wieku jest oparta o multimedialne prezentacje, ryciny maszyn i urządzeń oraz fotografie z wnętrz produkcyjnych.

Praca przymusowa w zakładach przemysłowych III Rzeszy

To wieloaspektowe zagadnienie jest reprezentowane w zbiorach Muzeum przez dokumenty, plakaty i fotografie. Wśród materiałów prezentowanych na ekspozycji znajdują się m.in. ausweisy pracownicze, karty osobowe bydgoszczan pracujących w DAG Allendorf oraz unikatowe fotografie ukazujące pracę w zakładach DAG. O pracy w hitlerowskich zakładach przemysłowych informują również materiały filmowe, powstające na potrzeby propagandy III Rzeszy. Integralną częścią ekspozycji jest praca przymusowa w zakładach DAG Bromberg. Multimedialna ekspozycja składa się m.in. ze wspomnień byłych pracowników w postaci audiowizualnej. Nie zabrakło również eksponatów ze zbiorów Muzeum, z których do najciekawszych należą metalowe tabliczki identyfikacyjne z danymi osobowymi pracowników, legitymacje i przepustki zakładowe, dokument informujący o powołaniu obozu karnego na terenie zakładu. Z Muzeum Stutthof w Sztutowie pochodzi natomiast rozkaz komendanta obozu Stutthof o utworzeniu podobozu w Łęgnowie, a także lista transportowa, obejmująca tysiąc nazwisk Żydówek skierowanych do pracy w DAG Bromberg.

Konspiracja i sabotaż w zakładach DAG Bromberg

Najciekawszy i najbardziej bohaterski z tematów podejmowanych w EXPLOSEUM to działalność konspiracyjno-sabotażowa polskich robotników przymusowych. Konspiracyjne zadania wywiadowcze przeprowadzał m.in. na ofensywny wywiad dalekiego zasięgu Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej (Armii Krajowej). W ciągu 1941-1943do Warszawy napływały liczne meldunki z Bydgoszczy. Ukazują one stopniowe rozpracowywanie obiektu przez struktury AK oraz dostarczają szeregu cennych informacji. Raporty te, zgromadzone w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, znajdują się na ekspozycji. Ponadto zobaczyć można galerię członków konspiracji, opatrzoną informacjami biograficznymi – materiały pozyskano w ramach współpracy z Archiwum Armii Krajowej w Toruniu.

Armia Czerwona i front wschodni

Ostatnim zagadnieniem, zamykającym historię DAG Bromberg jest działalność Armii Czerwonej na ziemiach polskich. Ekspresyjna wystawa oparta jest o kontrast pomiędzy propagandą heroizmu i splendoru armii radzieckiej a działalnością zbrodniczą, której ofiarą była polska ludność cywilna.

Explonaty

Niezależnie od ekspozycji zagadnień tematycznych, ciekawostką i niewątpliwą atrakcją EXPLOSEUM są EXPLONATY – różnego rodzaju przedmioty, odnalezione w 2009 roku w ramach prac wykopaliskowych na strefie NGL. Obecnie znajdują się w zbiorach Muzeum Okręgowego. Wśród rozmieszczonych we wszystkich budynkach EXPLONATÓW można zobaczyć m.in. talerz z sygnaturą DAG, naczynia laboratoryjne, żetony narzędziowe, elementy uzbrojenia i amunicji, a nawet radziecką gwiazdę.


 
zwzplusem
ekspozycja
Explonaty_czci_mechanizmw_small
baner_explo_muzeum

 

newsletter

 
 
 
bg_eu_semi_old_type_27